W dniu 5 maja 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych („Projekt” lub „Projekt Ustawy”) sporządzony został celem wprowadzenia nowej formy inwestowania, która zapewni obywatelom możliwość efektywnej alokacji kapitału, a także ułatwienia jego przepływu, przyczyniając się przy tym do budowy „dobrobytu kraju i dobrostanu obywateli”. Jak czytamy w uzasadnieniu Projektu projektodawca wzorował się na rozwiązaniach z rynku szwedzkiego, gdzie program kont oszczędnościowo-inwestycyjnych ISK (Investeringssparkonto) stał się jednym z kluczowych elementów szwedzkiej polityki wspierania oszczędności i inwestycji kapitałowych. Szwedzki rynek kapitałowy jest często wymieniany jako jeden z najlepszych w UE, z rosnącym rynkiem kapitałowym i wysokim poziomem inwestycji detalicznych. Warto dodać, że program ten został wprowadzony już w 2012 r.
Projekt ustawy ustanawia zasady gromadzenia aktywów przez osoby fizyczne w ramach nowego produktu, jakim jest osobiste konto inwestycyjne („OKI”) oraz zasady opodatkowania aktywów zgromadzonych na OKI podatkiem od wartości aktywów.
W art. 2 projektu ustanowiono katalog definicji, w którym zawarta została przede wszystkim (szeroka) definicja aktywów OKI. Zgodnie z nią przez pojęcie aktywów OKI, należy rozumieć aktywa gromadzone na OKI, do których należą m.in.: środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym (z wyłączeniem 4 rachunków bankowych wskazanych enumeratywnie w Projekcie) środki pieniężne i należności na rachunku pieniężnym w podmiocie prowadzącym działalność maklerską, jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego, czy papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu. W tym miejscu warto zaznaczyć, że aktywa OKI zostały zdefiniowane szeroko, tworząc tym samym przestrzeń na alokację kapitału poprzez gromadzenie instrumentów finansowych o zróżnicowanej charakterystyce.
Z perspektywy potencjalnych inwestujących istotne znaczenie ma art. 3 projektu, który precyzuje zasady funkcjonowania OKI. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 aktywa OKI może gromadzić wyłącznie jeden inwestujący, a do zawarcia umowy o prowadzenie OKI uprawniona jest jedynie osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat. OKI mają funkcjonować w formie wyodrębnionego rachunku opartego na umowie między instytucją finansową a inwestującym, przy czym gromadzenie aktywów będzie odbywać się aż do momentu decyzji inwestującego o ich wypłacie z OKI. Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 3 projektu inwestujący jest uprawniony do zawarcia więcej niż jednej umowy o prowadzenie OKI. W myśl art. 4, OKI może być prowadzone jedynie przez odpowiednie instytucje finansowe w ramach umowy o prowadzenie OKI zawartej przez inwestującego z koordynatorem OKI.
Istotna zarówno z perspektywy instytucji finansowych, jak i z perspektywy inwestujących jest regulacja art. 5, w ramach której ustanowiony został katalog elementów niezbędnych dla umowy o prowadzenie OKI, a także wymogi w zakresie elektronicznej postaci zawarcia umowy. Aktywa OKI mogą być rejestrowane wyłącznie na OKI, a wszelkie decyzje inwestującego w zakresie aktywów w myśl art. 8 projektu muszą być rejestrowane w sposób umożliwiający ich identyfikację.
Projekt Ustawy przewiduje w art. 14, że inwestujący może gromadzić aktywa OKI denominowane w złotych lub denominowane w walutach państw będących członkami UE lub stronami umowy EOG, lub członkami OECD.
Na gruncie art. 18 projektu wskazano, że inwestujący z wyłączeniem kosztów i opłat związanych z prowadzeniem OKI oraz kosztów i opłat wynikających z dokumentów określonych w art. 7 projektu nie może zostać obciążony dodatkowymi kosztami i opłatami.
Analiza przedmiotowego zagadnienia nie może pomijać kwestii opodatkowania, która uregulowana została w rozdziale 3 projektu (art. 21–30). Wartość aktywów OKI nie będzie objęta podatkiem dochodowym, a podatek od wartości aktywów OKI, zgodnie z założeniami wskazanymi w uzasadnieniu projektu, nie będzie podatkiem klasyfikowanym jako podatek dochodowy ani jako podatek majątkowy. Z uwagi na powyższe, do podatku od wartości aktywów nie będą miały zastosowania zasady w zakresie unikania podwójnego opodatkowania dotyczące podatków od dochodów lub podatków od majątku, co sprawi, że osoby posiadające OKI, ale zamieszkujące poza granicami Polski, będą podlegały obowiązkowi podatkowemu od wartości aktywów w Polsce, niezależnie od standardowych zasad.
Podstawą obliczania podatku od wartości aktywów zgodnie z art. 23 projektu jest suma średnich wartości aktywów OKI zgromadzonych przez inwestującego na wszystkich posiadanych przez niego OKI w danym roku podatkowym. W sytuacji, gdy w danym roku podatkowym inwestujący posiadał więcej niż jedno OKI, podstawą do naliczenia podatku będzie suma wartości wszystkich średnich wartości aktywów OKI zgromadzonych na posiadanych kontach OKI. Stawka podatku od wartości aktywów w roku podatkowym zgodnie z rozwiązaniem przewidzianym w art. 25 projektu wynosi 19% wartości stopy referencyjnej NBP obowiązującej w dniu 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, ale nie mniej niż 0,1%, przy czym stawkę podatku zaokrągla się do dwóch miejsc po przecinku w dół W 2027 roku stawka podatku od wartości aktywów ma wynieść 0,85 proc.
W odniesieniu do warunków opodatkowania wartości aktywów, należy zwrócić uwagę na art. 26 projektu, który przewiduje znaczące zwolnienia podatkowe. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 wartość określonych aktywów OKI o charakterze oszczędnościowym, znajdujących się na wszystkich OKI inwestującego, będzie zwolniona od podatku od wartości aktywów w roku podatkowym do wysokości 25 000 zł, natomiast w pkt 2 art. 26 przewidziano zwolnienie od podatku od wartości aktywów do 100.000 zł dla aktywów inwestycyjnych, spełniających określone warunki. Należy jednak zaznaczyć, że w myśl art. 26 ust. 2 projektu suma łącznych średnich wartości aktywów OKI zwolnionych od podatku od wartości aktywów nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty 100 000 zł.
Maciej Raczyński, Radca Prawny | Partner
Diana Grotkowska, Młodszy Prawnik
