Aktualności

Czy MPZP może przewidywać zakaz stosowania w nowych budynkach pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe?

Kancelaria prawo energetyczne Grzegorz Mikos radca prawny, Counsel
25 lipca 2022
Czy MPZP może przewidywać zakaz stosowania w nowych budynkach pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe?

Gdyby niniejszy artykuł powstał kilkanaście miesięcy temu, zająłbym stanowisko, że rada gminy nie jest uprawniona do wprowadzenia zakazu nowych instalacji na paliwo stałe
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Taki pogląd uzasadniłbym nie tyle własnym przekonaniem, co istnieniem ugruntowanej linii orzeczniczej.

Do niedawna bowiem wojewodowie – działając w ramach nadzoru – kwestionowali zgodność z prawem uchwał rad gmin w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których zawarte były zakazy instalowania w nowych budynkach instalacji do spalania paliw stałych.

Sądy administracyjne natomiast podzielały zapatrywania wojewodów. W orzecznictwie dominował pogląd, że zakaz stosowania w nowych budynkach pieców i trzonów kuchennych jest materią regulowaną przez tzw. uchwały antysmogowe sejmików województw. W związku z tym, rozstrzygnięcie tej materii w planie miejscowym traktowane było jako przekroczenie przez radę gminy jej kompetencji.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska:

Sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw.

Wyjaśnić należy, że uchwały antysmogowe są aktem prawa miejscowego ustanawianym przez organ samorządu wojewódzkiego, natomiast plany miejscowe są aktem prawa miejscowego stanowionym na szczeblu gminy.

Zgodnie z wcześniejszą linią orzeczniczą tylko sejmik mógł wprowadzać zakazy

Przykładem dominującej do niedawna linii orzeczniczej był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2020 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt IV SA/Po 974/19. Sąd ten wyraźnie opowiedział się za tym, że:

 to nie rada gminy w planie miejscowym, lecz sejmik województwa w uchwale podjętej na podstawie art. 96 ust. 1 Prawie Ochrony Środowiska jest uprawniony do podjęcia uchwały ograniczającej w istocie rodzaje paliw, jakie mogą być stosowane w indywidualnych systemach grzewczych.

W uzasadnieniu ww. wyroku, WSA w Poznaniu – podobnie jak inne sądy administracyjne do niedawna – argumentował, że:
Ustawodawca w sposób kompleksowy uregulował w art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. – Prawo ochrony środowiska sposób wprowadzania oraz zakres ograniczeń lub zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Tym samym doszło tą drogą do „wyjęcia” omawianej problematyki z zakresu art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (przy założeniu, że wcześniej ta problematyka w tym ostatnim przepisie się mieściła).

W rezultacie, pomimo istnienia przepisów, z których wywodzić można prawo (a nawet obowiązek) rad gmin do uregulowania kwestii nowych instalacji wykorzystujących paliwa stałe (piece, trzony kuchenne) w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, plany miejscowe często nie zawierały postanowień w tym zakresie. Istniało bowiem ryzyko, że wojewoda lub sąd stwierdzą nieważność takiej uchwały.

Przełomowe wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i zmiana linii orzeczniczej

Sytuacja odwróciła się 16 grudnia 2020 r. Tego dnia Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygnął sprawy prowadzone pod sygn. akt: II OSK 3286/19, II OSK 3494/19 oraz II OSK 376/20.

NSA w uzasadnieniach wyroków z dnia 16 grudnia 2020 r. wyjaśnił, że:

  • ustawodawca upoważnił sejmik województwa do wprowadzania zakazów lub ograniczeń w zakresie użytkowania urządzeń jakimi są instalacje, w których następuje spalanie paliw; sejmik województwa nie posiada uprawnień do wprowadzenia ograniczeń lub zakazów w zakresie budowy (powstawania) instalacji na paliwa stałe;
  • realizowana w formie tzw. „uchwały antysmogowej” kompetencja sejmiku województwa dotyczy określenia rodzaju i jakości paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane w obszarze danej instalacji, w której następuje spalanie paliw;
  • ustalenia planu miejscowego nie dotyczą paliw spalanych w instalacjach lecz dotyczą w ogóle możliwości wykonania takich instalacji w nowych obiektach budowlanych;
  • brak jest podstaw do tworzenia wewnętrznej hierarchii aktów prawa miejscowego z uwagi na to, czy stanowią je organy gminy, powiatu czy województwa – jednostki samorządu terytorialnego są bowiem równorzędne i niezależne od siebie; oba te akty prawa miejscowego posiadają niezależną od siebie delegację ustawową do ich wydania i żaden z tych aktów nie ma względem drugiego charakteru nadrzędnego.

 

Wskazane wyroki NSA doprowadziły do odwrócenia linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych.

Konsekwencje nowej linii orzeczniczej

W świetle poglądów NSA, przepisy wprowadzają czytelny podział kompetencji pomiędzy sejmiki województw a rady gmin.

Do kompetencji sejmików województw realizowanych w drodze tzw. uchwał antysmogowych należy:

  • wprowadzanie zakazów lub ograniczeń w zakresie użytkowania urządzeń jakimi są instalacje, w których następuje spalanie paliw;
  • określanie rodzaju i jakości paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane w obszarze danej instalacji, w której następuje spalanie paliw.

Do kompetencji sejmików województw realizowanych w drodze uchwały antysmogowej nie należy natomiast wprowadzenie ograniczeń lub zakazów w zakresie budowy (powstawania) instalacji na paliwa stałe.

Do kompetencji rad gmin należy zaś regulowanie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego możliwości wykonania instalacji w nowych obiektach budowlanych.

5/5 - (1 vote)

Powiązane

Specyfika umów o udzielenie gminnych i powiatowych dotacji na ochronę środowiska
25 lipca 2022

W poprzednim artykule omówiłem wymogi, jakie spełnić musi uchwała dotycząca gminnych lub powiatowych dotacji na…

Kancelaria prawo energetyczne Grzegorz Mikos radca prawny, Counsel
Chcesz otrzymywać aktualności na bieżąco?
Zapisz się do Newslettera