Projekt UC84, czyli duże zmiany w prawie energetycznym

Projekt zmiany prawa energetycznego, oznaczony jako UC84, wprowadza nie tylko liczne zmiany w procesie przyłączenia do sieci, ale także szereg pomniejszych zmian istotnych dla innych uczestników rynku energii elektrycznej, w tym spółek obrotu i operatorów systemów dystrybucyjnych. Szeroko omawiane są także przepisy przejściowe, co do których zachodzą wątpliwości o sposób interpretacji i praktyczne ich stosowanie. W dzisiejszym wpisie porządkuję te zagadnienia, które mają szczególne znaczenie dla branży energetycznej.  

1.Nowe przepisy dotyczące sprzedaży energii elektrycznej 

Nowelizacja wprowadziła kilka nowych obowiązków dla spółek obrotu energią elektryczną, zarówno w zakresie relacji z odbiorcami końcowymi jak i o charakterze sprawozdawczym. Do najważniejszych nowości należą: 

1. Art. 10e prawa energetycznego, wprowadzający obowiązek przygotowania strategii ograniczenia ryzyka, w celu zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej, biorąc pod uwagę rozmiar prowadzonej działalności, strukturę i płynność rynków, w szczególności rynków krótkoterminowych, sygnały finansowe z tych rynków, a także wytyczne Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Strategia jest opracowywana co trzy lata. Obowiązek wykonywany jest w określonych terminach: 

• Pierwsza strategia powinna zostać opracowana do 30 stycznia 2027 r.,
• Następnie do 30 kwietnia każdego roku spółka obrotu informuje Prezesa URE w formie sprawozdania o realizacji założonych celów, w odniesieniu do poprzedniego roku kalendarzowego,  
• Do 15 grudnia roku ostatniego roku poprzedzającego okres objęty strategią, jej projekt przekazywany jest do Prezesa URE

2. Art. 4j ust. 3b prawa energetycznego, który nakazuje wprowadzanie do umów sprzedaży energii elektrycznej zawieranych z odbiorcami końcowymi: 

• W gospodarstwach domowych, albo 
• Będącymi mikro- lub małymi przedsiębiorcami,  

Postanowień określających maksymalną wysokość kary umownej za przedterminowe rozwiązanie umowy oraz sposób określenia bezpośrednich strat ekonomicznych spółki obrotu wynikających z takiego rozwiązania. 

3. Art. 6h, na podstawie którego spółki obrotu mają obowiązek opracowania i publikacji na stronie internetowej Kodeksu Dobrych Praktyk oraz informacji o innych promowanych zachowaniach, a w szczególności o: 

• zachowaniach, usługach i środkach technicznych prowadzących do zmniejszenia zużycia energii elektrycznej;  
• nietypowo wysokim zużyciu energii elektrycznej przez tego odbiorcę;  
• możliwości samodzielnego odczytu układu pomiarowo-rozliczeniowego, a w przypadku odbiorcy końcowego, u którego nie zainstalowano licznika zdalnego odczytu, przez zapewnienie środków technicznych i zachęcanie do przekazywania im tego odczytu co najmniej raz na trzy miesiące. 

Informacja o publikacji kodeksu dobrych praktyk lub o zamieszczeniu informacji o promowanych zachowaniach na stronie internetowej jest zamieszczana na fakturze za energię elektryczną. 

2. Nowe obowiązki operatorów systemów elektroenergetycznych  

Sporo nowych obowiązków zostało nałożonych na operatorów systemów dystrybucyjnych, którzy nie tylko są aktywnymi uczestnikami procesu przyłączania do sieci na nowych zasadach, ale również są zobowiązani do innych działań. Warto zwrócić uwagę na następujące: 

1. Art. 5 ust. 1bc – 1bg prawa energetycznego, wprowadzający obowiązek opracowania wzoru wniosku o wydzielenie nowego PPE dla odbiorcy końcowego, który chce zawrzeć więcej niż jedną umowę sprzedaży energii elektrycznej. Nowelizacja wprowadza także obowiązkowe elementy takiego wniosku oraz zasady wydzielania nowego PPE.  
2. Art. 6h prawa energetycznego, czyli tak jak w przypadku spółek obrotu, OSD mają obowiązek opracowania Kodeksu Dobrych Praktyk lub zamieszczają na tych stronach informacje o promowanych zachowaniach.  
3. Art. 9c ust. 3 pkt 15) i 16) prawa energetycznego, włączający do katalogu podstawowych obowiązków OSD kwestie dotyczące bezpieczeństwa danych, cyberbezpieczeństwa i zapewnienia odporności systemów informacyjnych.  
4. Art. 16 nowelizacji, wprowadzający obowiązek zapewnienia, w terminie do 30 maja, możliwości składania wniosków o określenie warunków przyłączenia w postaci elektronicznej, opatrzonych kwalifikowanym podpisem elektronicznym.  

3.Przepisy przejściowe – wpływ nowelizacji na proces inwestycyjny krok po kroku 

Przepisy przejściowe nowelizacji mają na celu stosowanie nowych zasad przyłączania do sieci do wniosków, warunków przyłączenia i umów o przyłączenie, istniejących w dniu wejścia w życie nowelizacji. Aby możliwie klarownie przedstawić obowiązki inwestorów na poszczególnych etapach realizacji, poniżej omawiamy obowiązki “krok po kroku”, w formie pytań i odpowiedzi.  

Czy złożono wniosek o wydanie warunków przyłączenia? 

TAK – kolejne pytanie 

NIE – w całości stosuje się nowe zasady przyłączania, czyli: 

• Wyższa zaliczka na opłatę przyłączeniową (60 zł/kW, maksymalnie 6.000.000 zł) 
• Opłata za wniosek (przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV, 1 zł/kW) 
• Obowiązkowe zabezpieczenie (przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV, 30 zł/kW dla mocy przyłączeniowej do 100 MW, 60 zł/kW dla mocy przyłączeniowej przekraczającej 100 MW, maksymalnie 12.000.000 zł) 

Czy wniosek o wydanie warunków przyłączenia został rozpatrzony, a inwestor posiada warunki przyłączenia? 

TAK – kolejne pytanie 

NIE – inwestor ma obowiązek:  

• Wnieść albo uzupełnić zaliczkę na opłatę za przyłączenie, do wysokości wymaganej według nowych zasad (do 29 czerwca 2026 r. – jeśli nie była wymagana, albo w 30 dni od otrzymania warunków przyłączenia, gdy zaliczka była wymagana) 
• Wnieść opłatę za wniosek w pełnej wysokości (do 29 czerwca 2026 r.), 
• Wnieść zabezpieczenie w pełnej wysokości (do 14 dni od zawarcia umowy o przyłączenie). 

Czy zawarto umowę o przyłączenie do sieci? 

TAK – kolejne pytanie 

NIE – inwestor ma obowiązek wnieść zabezpieczenie w wysokości ¼ kwoty wymaganej przez ustawę (do 14 dni od zawarcia umowy o przyłączenie), a ponadto – jeśli termin ważności warunków przyłączenia upływa 30 października 2026 r. lub później, inwestor ma obowiązek wnieść albo uzupełnić zaliczkę na opłatę za przyłączenie, do wysokości wymaganej według nowych zasad (do 30 października 2026 r.) 

Czy umowa o przyłączenie do sieci została zawarta przed 30 kwietnia 2022 r.

TAK – inwestor ma obowiązek przedłożyć ostateczne pozwolenie na budowę do 30 października 2026 r. (elektrownie wiatrowe) albo do 31 lipca 2026 r. (pozostałe instalacje) 

NIE – inwestor ma obowiązek przedłożyć ostateczne pozwolenie na budowę w terminie do 30 października 2028 r. (instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii, instalacje odbiorcze) albo w terminie 30 października 2029 r. (elektrownie wiatrowe, biogazownie, stacje transformatorowe i rozdzielnie). Ponadto, jeśli umowa o przyłączenie do sieci określa termin przyłączenia późniejszy niż 3 lata, obowiązkowo inwestor wnosi zabezpieczenie w wysokości ¼ kwoty wymaganej przez ustawę.