Aktualności

Prawa i obowiązki podmiotu kontrolowanego w sektorze finansowym

Aleksandra Billewicz Senior Associate
20 października 2021
Prawa i obowiązki podmiotu kontrolowanego w sektorze finansowym

Szybki rozwój tzw. fintechów powoduje objęcie nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego coraz większej ilości podmiotów świadczących usługi z sektora finansowego. Z prowadzeniem działalności na rynku regulowanym immanentnie związane jest uprawnienie organu nadzoru do kontroli zgodności działalności z obowiązującymi przepisami. Poznaj swoje prawa i obowiązki podmiotu kontrolowanego w sektorze finansowym aby przygotować swoją organizację na wypadek ewentualnej kontroli.

DZIAŁANIE W GRANICACH PRAWA

 

Naczelną zasadą działania organu nadzoru jest podejmowanie wyłącznie takich działań, do których został upoważniony na podstawie przepisów prawa. Dokumenty lub informacje zebrane z naruszeniem przepisów nie będą mogły stanowić dowodu w postępowaniu kontrolnym. Szczegółowy zakres i sposób przeprowadzenia kontroli może różnić się w zależności od rodzaju świadczonych usług finansowych. Wynika to z szeregu aktów prawnych, które regulują ten rynek. Do kontroli działalności będą mieć zastosowanie również – choć tylko w części – ogóle przepisy określone w ustawie „Prawo przedsiębiorców”. Można natomiast wyróżnić pewne podstawowe obowiązki – i skorelowane z nimi prawa – podmiotu kontrolowanego, które będą wspólne dla wszystkich podmiotów sektora finansowego.

 

ZAKRES PRZEDMIOTOWY KONTROLI

 

Podstawą do wszczęcia oraz prowadzenia postępowania kontrolnego jest imienne upoważnienie zawierające podstawę prawną przeprowadzenia kontroli oraz – co najważniejsze – określenie jej zakresu przedmiotowego. Kiedy zakres czynności kontrolnych wykroczy poza zakres kontroli wskazany w upoważnieniu – kontrolowanemu przysługuje prawo do złożenia sprzeciwu. Sprzeciw należy wnieść w określonym terminie, na piśmie, do Komisji Nadzoru Finansowego i poinformować o tym kontrolerów. Jego wniesienie powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych do czasu zakończenia wywołanego jego wniesieniem postępowania. Warto przy tym pamiętać, że  w konsekwencji kontrolującemu przysługuje prawo do zabezpieczenia dowodów na czas rozpatrzenia sprzeciwu. W wyniku wniesionego sprzeciwu, Komisja Nadzoru Finansowego wydaje postanowienie o odstąpieniu od czynności kontrolnych albo o ich kontynuowaniu. Na postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolowanemu będzie przysługiwać prawo do złożenia zażalenia.

 

UDZIAŁ W CZYNNOŚCIACH KONTROLNYCH

 

Przed rozpoczęciem kontroli każdy kontrolujący zobowiązany jest do udostępnienia swojej legitymacji służbowej oraz do poinformowania przedsiębiorcy o przysługujących mu prawach i obowiązkach. Bezwzględnym prawem kontrolowanego jest prawo do bezpośredniego udziału we wszystkich czynnościach kontrolnych. W tym celu przedsiębiorca może również upoważnić konkretną osobę, która będzie uczestniczyć w czynnościach kontrolnych. W praktyce warto jest upoważnić więcej niż jedną osobę, co znacznie ułatwia koordynację kontroli po stronie przedsiębiorcy oraz pozwala na jej zastępowalność w trakcie kontroli, która trwać może nawet kilka miesięcy.  Pomaga to nie tylko w sprawnym przejściu kontroli, ale również w zachowaniu ciągłości bieżącej działalności firmy. Sama kontrola prowadzona jest w miejscu wykonywania działalności i w godzinach jej faktycznego wykonywania. Dodatkową opcją jest możliwość prowadzenia kontroli w sposób zdalny, czyli z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość. Opcja ta możliwa jest wyłącznie po wyrażeniu przez przedsiębiorcę zgody i warto z niej skorzystać. Często ułatwia to sprawne kompletowanie wymaganych dokumentów i informacji, zwłaszcza w przypadku bardziej rozbudowanych organizacyjnie podmiotów oraz może zmniejszyć ewentualny stres pracowników związanych z udziałem w czynnościach kontrolnych. Same czynności kontrolne powinny być przy tym prowadzone w sposób sprawny i możliwie niezakłócający funkcjonowania działalności. Jeżeli czynności zakłócają w sposób istotny prowadzenie bieżącej działalności, kontrolowany ma prawo do podniesienia tej okoliczności w sposób pisemny. W protokole kontroli będzie musiało wtedy znaleźć się uzasadnienie konieczności ich podejmowania w taki sposób.

 

PROTOKÓŁ KONTROLI

 

Ustalenia kontroli zamieszcza się w protokole kontroli. Obowiązek sporządzenia przez organ protokołu jest z punktu widzenia kontrolowanego przedsiębiorcy szczególnie istotny, bo to właśnie te ustalenia stanowią całościowy opis dokonanych ustaleń faktycznych, wraz z dokumentacją stanowiącą ich dowód oraz ocenę prawną sprawy będącej przedmiotem kontroli. To właśnie te postanowienia będą mogły w przyszłości być podstawą do ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów i wymierzenia kary administracyjnej. Dlatego warto pamiętać, że kontrolowanemu przysługuje prawo do zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do protokołu, w ciągu 14 dni od jego doręczenia. Dlatego jeżeli zdaniem przedsiębiorcy, istnieją okoliczności, które zostały przedstawione nieprawidłowo, wyciągnięto wadliwe wnioski czy czegoś w nich brakuje – warto, a nawet powinno się, z tego uprawnienia skorzystać.

Powyższe przykłady nie są oczywiście wyczerpujące, ale warto mieć na uwadze, że postępowanie kontrolne to nie tylko obowiązki, ale również pewne prawa. Dlatego warto je znać, a w przypadku wątpliwości skonsultować się z profesjonalnym podmiotem, który posiada doświadczenie w doradzaniu firmom na wszystkich etapach postępowania kontrolnego.

Jeżeli jesteście Państwo zainteresowani szczegółowymi informacjami w odniesieniu do wskazanego powyżej zakresu, zapraszamy do bezpośredniego kontaktu.

Aleksandra Billewicz, Prawnik, Tel. +48 606 711 669 , e-mail: aleksandra.billewicz@rsplegal.pl  

 

 

Powiązane

Prawa i obowiązki podmiotu kontrolowanego w sektorze finansowym
20 października 2021

Szybki rozwój tzw. fintechów powoduje objęcie nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego coraz większej ilości podmiotów świadczących…

Aleksandra Billewicz Senior Associate
Chcesz otrzymywać aktualności na bieżąco?
Zapisz się do Newslettera